Chùa Đông Yên tọa lạc tại thôn Đức Long, xã Quỳnh Thuận, huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An. Đây là một trong những ngôi cổ tự gắn bó máu thịt với đời sống tín ngưỡng của cư dân làng biển vùng Quỳnh qua nhiều thế kỷ.
Trải qua hơn năm trăm năm thăng trầm từ thời Hậu Lê đến nay, chùa Đông Yên là điểm tựa tinh thần thiêng liêng của ngư dân trước mỗi chuyến vươn khơi bám biển, đồng thời lưu giữ trọn vẹn hồn quê mộc mạc xứ Nghệ.
1. Nguồn gốc hình thành và lịch sử khởi dựng từ thế kỷ XV
Theo tư liệu lịch sử Phật giáo địa phương và lời truyền khẩu của các bậc cao niên làng Đông Yên (nay là thôn Đức Long), chùa được khởi dựng vào khoảng thế kỷ XV dưới triều Hậu Lê.
Thuở sơ khai, vùng đất Quỳnh Thuận là dải đất ven biển bồi lắng. Cư dân từ nhiều miền quê tìm về lập làng khai hoang, đánh bắt hải sản và làm muối hạt.
Để đáp ứng nhu cầu tín ngưỡng, nhân dân đã cùng nhau góp công dựng một am tự nhỏ bằng tranh tre nứa lá trên gò đất cao ráo, hướng nhìn về phía dòng nước thanh tịnh.
Am tự ban đầu xuất phát từ ước vọng thuần hậu của người đi biển. Họ cầu nguyện Đức Phật từ bi che chở cho mưa thuận gió hòa, sóng yên biển lặng, người ra khơi bình an trở về với khoang cá đầy.

Cầu đá cong dẫn lối vào Cổng Tam quan Chùa Đông Yên (thôn Đức Long, xã Quỳnh Thuận, Quỳnh Lưu). Nguồn ảnh: Ban biên tập Cổng thông tin Quỳnh Phú ghi nhận trực tiếp tại di tích.
1.1. Thăng trầm chiến tranh và giai đoạn bảo tồn di sản
Bước sang thế kỷ XIX thời nhà Nguyễn, đời sống kinh tế làng chài phát triển trù phú. Nhân dân Đông Yên đã quyên góp tiền của xây dựng lại ngôi chùa bằng gỗ lim kiên cố, mái lợp ngói mũi hài theo phong cách kiến trúc chùa làng Bắc Trung Bộ. Khi ấy, chùa có tên chữ là Đông Yên Cổ Tự (東安古寺).
Trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, địa bàn huyện Quỳnh Lưu là trọng điểm đánh phá ác liệt nhằm cắt đứt tuyến chi viện đường thủy và đường bộ qua cửa lạch. Chùa Đông Yên từng hứng chịu nhiều đợt bom đạn, mái ngói bị tốc rách, tường vách hư hại.
Trong những năm tháng gian khó đó, phật tử và bà con làng Đức Long đã bí mật thay nhau sơ tán, chôn giấu và bảo quản hệ thống tượng thờ, đồ tế khí bằng đồng quý giá, không để thất lạc di sản của tiền nhân.
1.2. Đại trùng tu và khánh thành năm 2016
Sau ngày đất nước thống nhất, dù kinh tế còn thiếu thốn, người dân địa phương vẫn gom góp trùng tu tạm thời để duy trì hương khói.
Đến năm 2016, được sự chấp thuận của Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Nghệ An và chính quyền huyện Quỳnh Lưu, Thượng tọa Thích Nguyên Quang cùng ban hộ tự và đông đảo phật tử, con em xa quê đã phát tâm khởi công đại trùng tu toàn diện chùa Đông Yên trên nền đất cũ.
Ngày 04 tháng 12 năm 2016, đại lễ khánh thành chùa Đông Yên đã được tổ chức trọng thể theo thông tin ghi nhận từ Báo Giác Ngộ.
Ngôi cổ tự hồi sinh với diện mạo trang nghiêm, tố hảo trên khuôn viên rộng hơn 1.500 m², vừa bảo lưu chuẩn mực kiến trúc Phật giáo truyền thống, vừa đáp ứng nhu cầu tu học của hàng ngàn phật tử trong vùng.

Cổng Tam quan bằng đá xanh nguyên khối chạm khắc đôi câu đối chữ Nho và cánh cửa gỗ lim tứ quý tại Chùa Đông Yên. Nguồn ảnh: Ban biên tập Cổng thông tin Quỳnh Phú ghi nhận trực tiếp tại di tích.
2. Bảng thông số kiến trúc và thông tin tổng quan Chùa Đông Yên
Dưới đây là bảng tổng hợp các thông số kỹ thuật, lịch sử và quy hoạch tổng thể của Chùa Đông Yên tại xã Quỳnh Thuận:
3. Quần thể kiến trúc và các hạng mục thờ tự đặc sắc
Khuôn viên chùa Đông Yên ngày nay được quy hoạch hài hòa theo nguyên tắc phong thủy truyền thống, vừa uy nghiêm tĩnh mịch vừa gần gũi với cảnh sắc làng quê ven biển Quỳnh.

Toàn cảnh chính diện Tòa Tam Bảo Chùa Đông Yên với mái ngói uốn cong, bậc đá chạm rồng và đỉnh hương đá. Nguồn ảnh: Ban biên tập Cổng thông tin Quỳnh Phú ghi nhận trực tiếp tại di tích.
3.1. Cổng Tam quan đá nguyên khối và cầu đá bắc qua mương nước
Điểm nhấn đầu tiên khi bước vào chùa là cây cầu đá hình cánh cung bắc qua mương nước trong lành, kết nối đường làng thôn Đức Long vào khuôn viên thanh tịnh.
Nối tiếp cầu đá là Cổng Tam quan đồ sộ được xây dựng bằng đá xanh nguyên khối Thanh Hóa, chạm hình rồng chầu mặt nguyệt và hoa văn mây lửa sắc nét.
Cánh cửa chính bằng gỗ lim chạm trổ hình tượng Bồ Tát và hoa sen nở rộ. Hai cột trụ đá chính khắc đôi câu đối chữ Nho uy nghiêm nhắc nhở người hành hương rũ bỏ muộn phiền chốn bụi trần trước khi bước qua ngưỡng cửa Phật môn:
- Vế trái: “Mây trắng này, gió này, kinh vàng kệ ngọc khuyên răn người tục bỏ đường mê”
- Vế phải: “Cửa tam quan tịnh trường rộng mở, chuông khua đồng vọng tiếng từ bi”
3.2. Tòa Tam bảo Chính điện hai tầng mái ngói đao cong
Ngôi Chính điện Tam bảo là trung tâm của quần thể kiến trúc, được thiết kế theo lối nhà gỗ kẻ truyền hai tầng mái đao cong thanh thoát.
Trên nóc mái đắp nổi đôi rồng chầu nhật nguyệt, bờ dải gắn hoa chanh và ngói mũi hài màu đỏ sẫm chống chọi tốt với gió muối mặn mòi đặc trưng của vùng biển.
Bước qua bậc tam cấp đá xanh chạm rồng đôi tinh xảo là tiền đường rộng rãi. Trên bức đại tự gian giữa treo tấm hoành phi sơn son thiếp vàng chữ đen: “ĐÔNG YÊN CỔ TỰ”.

Gian Tam Bảo trang nghiêm tại Chùa Đông Yên với tượng Tam Thế Phật dát vàng và cột câu đối thếp vàng rực rỡ. Nguồn ảnh: Ban biên tập Cổng thông tin Quỳnh Phú ghi nhận trực tiếp tại di tích.
Ban Tam Bảo được bài trí tôn nghiêm với tượng Phật Thích Ca Mâu Ni tọa thiền, tượng Phật A Di Đà và chư vị Bồ Tát dát vàng óng ánh. Hai bên cột tiền tế treo liễn đối chữ Nho thếp vàng ca ngợi công đức vô lượng của Đức Phật.
3.3. Động Quan Thế Âm và Vườn tượng 18 vị La Hán
Khuôn viên sân chùa được điểm xuyết bởi các công trình cảnh quan tâm linh giàu tính thẩm mỹ. Đáng chú ý nhất là khu Động Bồ Tát Quán Thế Âm được đắp bằng đá tự nhiên công phu.
Giữa vòm đá trang trí hoa cúc cam rực rỡ là pho tượng Bồ Tát Quán Thế Âm bằng đá trắng đứng thanh thoát, tay cầm bình cam lồ hướng mắt cứu độ chúng sinh.

Vườn tượng 18 vị La Hán tạc bằng đá trắng nguyên khối dọc lối đi rợp bóng cây trong sân chùa Đông Yên. Nguồn ảnh: Ban biên tập Cổng thông tin Quỳnh Phú ghi nhận trực tiếp tại di tích.
Dọc theo lối đi rợp mát bóng cây cổ thụ là Vườn tượng 18 vị La Hán. Mỗi pho tượng được tạc từ đá trắng nguyên khối với thần thái sinh động, thể hiện rõ từng biểu cảm hỷ nộ ái ố và các tư thế tọa thiền, hàng long, phục hổ độc đáo.
4. Vai trò tâm linh và đời sống văn hóa của cư dân làng biển
Xã Quỳnh Thuận là một trong những trung tâm khai thác hải sản trọng yếu của huyện Quỳnh Lưu. Nơi đây sở hữu đội tàu thuyền vươn khơi bám ngư trường Vịnh Bắc Bộ hùng hậu.

Đông đảo nhân dân và phật tử tấp nập dâng hương cầu an đầu xuân Bính Ngọ 2026 tại sân chùa Đông Yên. Nguồn ảnh: Ban biên tập Cổng thông tin Quỳnh Phú ghi nhận trực tiếp tại di tích.
4.1. Điểm tựa tâm linh trước mỗi chuyến vươn khơi
Nghề đi biển luôn đối mặt với hiểm nguy sóng gió khôn lường. Đối với ngư dân Quỳnh Thuận, trước ngày tàu nhổ neo xuất bến, các chủ tàu và thuyền viên đều biện lễ hoa quả vào chùa dâng hương lễ Phật.
Họ cầu xin Bồ Tát Quán Thế Âm từ bi chở che cho tàu thuyền vượt qua giông lốc bão biển, đánh bắt trúng luồng cá bạc.
Khi chuyến biển hoàn thành thắng lợi, tàu cập bến an toàn với khoang cá đầy ắp, việc đầu tiên của các gia đình ngư dân là quay lại tạ ơn cửa chùa. Tục lệ này đã trở thành nét đẹp truyền thống cha truyền con nối của làng Đông Yên suốt hàng trăm năm qua.
4.2. Sinh hoạt Phật sự và công tác an sinh xã hội
Không chỉ là chốn lễ bái tâm linh, chùa Đông Yên còn là mái ấm cộng đồng gắn kết tình làng nghĩa xóm.
Hàng năm, chùa tổ chức trang nghiêm các đại lễ lớn như Lễ cầu an đầu xuân, Lễ Phật Đản (tháng 4 âm lịch), Lễ Vu Lan báo hiếu (tháng 7 âm lịch), thu hút hàng ngàn phật tử từ khắp nơi về tham dự.
Đặc biệt, Ban hộ tự và phật tử chùa Đông Yên luôn đi đầu trong các phong trào thiện nguyện tại địa phương. Chùa thường xuyên vận động xây dựng nhà tình nghĩa cho các hộ nghèo và trao học bổng cho học sinh hiếu học trên địa bàn.
5. Hướng dẫn thực địa và kinh nghiệm chiêm bái Chùa Đông Yên
Dành cho du khách thập phương và phật tử muốn hành hương về chiêm bái chùa Đông Yên, dưới đây là hướng dẫn di chuyển và những lưu ý thực tế:
- Tuyến đường di chuyển: Từ ngã tư Cầu Giát (Quốc lộ 1A), di chuyển theo đường Tỉnh lộ 537B khoảng 6 km về phía biển là đến trung tâm xã Quỳnh Thuận. Đến gần chợ Quỳnh Thuận, rẽ vào đường thôn Đức Long theo biển chỉ dẫn màu xanh có dòng chữ “Chùa Đông Yên – Thôn Đức Long” khoảng 300 mét là tới cổng chùa.
- Thời điểm chiêm bái phù hợp: Mùa xuân (từ mùng 1 đến hết tháng Giêng âm lịch) khi chùa rực rỡ cờ hoa và nhộn nhịp lễ cầu an; hoặc vào các ngày rằm, mùng một hàng tháng để tận hưởng không khí trang nghiêm, tĩnh mịch.
- Lưu ý trang phục: Là chốn tôn nghiêm thờ tự, du khách cần mặc trang phục lịch sự, kín đáo (áo có tay, quần hoặc váy dài quá đầu gối). Tháo bỏ giày dép khi bước vào thềm gỗ Chính điện Tam Bảo.
- Bảo vệ cảnh quan: Không tự ý hái hoa, bẻ cành cây cảnh, không xả rác bừa bãi trong khuôn viên sân chùa và khu vực ao mương quanh cầu đá.
6. Câu hỏi thường gặp về Chùa Đông Yên Quỳnh Thuận (FAQ)
Chùa Đông Yên tọa lạc ở đâu?
Chùa Đông Yên nằm tại thôn Đức Long, xã Quỳnh Thuận, huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An; cách trung tâm ngã tư Cầu Giát khoảng 6 km về hướng Đông theo đường Tỉnh lộ 537B.
Chùa Đông Yên được xây dựng vào thời gian nào?
Chùa có cội nguồn lịch sử từ thế kỷ XV thời triều Hậu Lê dưới dạng một am tự nhỏ ven biển. Công trình hiện tại được đại trùng tu khang trang và khánh thành vào ngày 04 tháng 12 năm 2016 trên diện tích 1.500 m².
Chùa Đông Yên thờ ai?
Chùa thuộc hệ phái Phật giáo Bắc truyền (Đại thừa), Chính điện thờ Tam Thế Phật, Phật Thích Ca Mâu Ni, Phật A Di Đà và chư vị Bồ Tát. Ngoài ra, khuôn viên chùa có động thờ Bồ Tát Quán Thế Âm và Vườn tượng 18 vị La Hán đá trắng.
Khách viếng chùa Đông Yên có mất phí vào cổng không?
Chùa Đông Yên mở cửa tự do phục vụ phật tử và nhân dân thập phương đến tham quan, chiêm bái lễ Phật hoàn toàn miễn phí quanh năm.
Bản quyền nội dung: Bài viết thuộc sở hữu của Cổng thông tin Quỳnh Phú. Mọi hành vi trích dẫn hoặc tái xuất bản vui lòng ghi rõ nguồn dẫn: “Theo Cổng thông tin Quỳnh Phú (quynhphu.net)”.